Savjeti › Hemoroidi

Hemoroidi: simptomi, vanjski i unutrašnji i koliko traju

Objavljeno 10. oktobar 2026.

Hemoroidi (u narodu šuljevi) su nabrekle, upaljene vene oko čmara ili u završnom dijelu debelog crijeva, kako ih opisuje američki nacionalni institut za probavne bolesti (NIDDK). Kad ljudi traže „hemoroidi simptomi“, obično žele znati tri stvari: da li je ovo što imam hemoroid, hoće li proći samo i kada treba ljekaru.

Kratak odgovor: najčešći simptomi hemoroida su svijetlocrvena krv nakon stolice, svrab oko čmara, kvržica uz analni otvor i bol ili nelagoda pri sjedenju (NHS). Vanjski hemoroidi svrbe i bole, a unutrašnji obično ne bole, nego krvare ili ispadaju pri stolici (NIDDK). Često se smire sami za nekoliko dana. Ljekaru se javite ako krvarite iz čmara ili ako nakon sedmicu dana kućne njege nema poboljšanja; ako krvarenje ne prestaje, krvi je mnogo ili je bol jak, zovite hitnu pomoć (124).

U nastavku je kako prepoznati vanjske i unutrašnje hemoroide, šta znače stepeni, koliko tegobe traju, šta pomaže kod kuće i šta može uraditi ljekar. Tekst je za odrasle; hemoroidi u trudnoći tema su za ginekologa. Slike hemoroida namjerno ne objavljujemo: po slici s interneta ne može se razlikovati hemoroid od drugih promjena oko čmara, a to pregledom radi ljekar.

Kada krv i bol nisu „samo hemoroidi“

Krv iz čmara ne smijete sami proglasiti hemoroidima: NIDDK savjetuje da se ljekaru javite ako krvarite iz završnog crijeva, jer krvarenje može biti i znak Crohnove bolesti, ulceroznog kolitisa ili raka debelog crijeva. Nisu svi simptomi oko čmara hemoroidi.

Koji su simptomi hemoroida?

Hemoroidi se najčešće javljaju krvlju, svrabom, kvržicom i bolom. Britanska zdravstvena služba NHS navodi ove simptome:

• svijetlocrvena krv nakon stolice;
• svrab oko čmara;
• osjećaj da i nakon stolice još morate u toalet;
• sluz na donjem vešu ili na toalet papiru nakon brisanja;
• kvržice oko čmara;
• bol oko čmara.

Kod mnogih su tegobe blage. Američka medicinska enciklopedija MedlinePlus navodi da hemoroidi obično ne bole, ali da ih krvni ugrušak može učiniti vrlo bolnim.

Hemoroidi simptomi kod žena i kod muškaraca

Simptomi hemoroida isti su kod žena i kod muškaraca: nijedan izvor koji smo otvorili ne navodi razliku po spolu. NIDDK navodi da su hemoroidi česti i kod jednih i kod drugih, da ih ima otprilike 1 od 20 Amerikanaca i oko polovine odraslih starijih od 50 godina. Kod žena im doprinosi i trudnoća, o čemu razgovarajte s ginekologom.

Hemoroidima doprinose naprezanje pri stolici, dugo sjedenje na toaletu, dugotrajan zatvor ili proliv, ishrana s malo vlakana, starenje (potporno tkivo u čmaru i završnom crijevu slabi), trudnoća i često dizanje teškog tereta (NIDDK).

Vanjski hemoroidi: simptomi i kako ih prepoznati

Vanjski hemoroidi nalaze se ispod kože oko analnog otvora, pa ih možete napipati, a tegobe su svrab, kvržica i bol. NIDDK navodi tri simptoma:

• svrab čmara;
• jedna ili više tvrdih, osjetljivih kvržica uz čmar;
• tup bol ili bol u čmaru, posebno pri sjedenju.

Isti institut dodaje da previše naprezanja, trljanja i čišćenja oko čmara tegobe može pogoršati. MedlinePlus napominje da vanjski hemoroidi mogu otežati čišćenje nakon stolice.

Uputstvo NHS bolnica u Sjevernoj Cumbriji kaže da je vanjski hemoroid mala kvržica na vanjskom rubu čmara i da mnogi ne daju nikakve tegobe. Neki ljudi imaju i vanjske i unutrašnje hemoroide u isto vrijeme.

Trombozirani hemoroidi: iznenadan jak bol

Trombozirani hemoroid je vanjski hemoroid u kojem se stvorio krvni ugrušak, pa naglo postane vrlo bolan (NHS, Sjeverna Cumbria). Isto uputstvo navodi kako to obično teče:

• bol je najjači nakon 48 do 72 sata;
• zatim postepeno popušta tokom 7 do 10 dana;
• hemoroid može nekoliko dana malo krvariti;
• na kraju se smanji u mali kožni privjesak.

Uputstvo kaže i da trombozirani hemoroid može tražiti hitno liječenje, pa se s iznenadnim, jakim bolom i tvrdom kvržicom javite ljekaru što prije, a ne nakon sedmicu dana čekanja. Kožni privjesak koji ostane nakon što se ugrušak razgradi NIDDK ubraja u moguće posljedice hemoroida, uz infekciju ranice na vanjskom hemoroidu.

Unutrašnji hemoroidi: krvarenje i ispadanje

Unutrašnji hemoroidi nastaju u sluznici analnog kanala i završnog crijeva, ne vide se izvana i najčešće ne bole. NIDDK navodi dva simptoma:

• krvarenje: svijetlocrvena krv na stolici, na toalet papiru ili u šolji nakon stolice;
• prolaps (ispadanje): hemoroid koji je izašao kroz analni otvor.

Unutrašnji hemoroidi koji nisu ispali obično su bezbolni, a ispali mogu boljeti i smetati. Uputstvo iz Sjeverne Cumbrije dodaje da veći hemoroidi mogu davati sluzav iscjedak koji nadražuje kožu oko čmara, pa ona svrbi, te osjećaj punoće ili nepotpunog pražnjenja crijeva.

Stepeni unutrašnjih hemoroida: šta znači 1., 2., 3. i 4. stepen

Unutrašnji hemoroidi dijele se u četiri stepena prema tome da li izlaze kroz analni otvor i da li se vraćaju. Ovako ih opisuje uputstvo NHS bolnica u Sjevernoj Cumbriji:

Hemoroidi 1. stepena su česti, a neki vremenom narastu do 2. ili višeg stepena. Kod 3. i 4. stepena u hemoroidu se može stvoriti krvni ugrušak; to je rijetko, ali vrlo bolno. Stepen određuje ljekar pregledom, a ne vi po osjećaju.

Krv kod hemoroida: kakva je i šta još može biti

Krv od hemoroida je svijetlocrvena i javlja se pri stolici ili odmah nakon nje: na papiru, na površini stolice ili kao kapi u šolji. Svijetlocrvenu krv, međutim, daju i druga stanja. NHS razvrstava moguće uzroke ovako:

Stolicu mogu obojiti i hrana i lijekovi: cvekla i paradajz crveno, a borovnice, sladić i tablete željeza tamno. NHS izričito kaže da sebi ne postavljate dijagnozu sami.

Krvarenje koje se ponavlja nije bezazleno ni kad jeste od hemoroida: dugotrajan gubitak krvi može dovesti do malokrvnosti zbog manjka željeza (MedlinePlus). Postoji li mast koja zaustavlja krvarenje, odgovaramo u tekstu Mast za hemoroide.

Hemoroidi i bolovi: šta boli, a šta ne

Bol kod hemoroida gotovo uvijek dolazi od vanjskih ili ispalih hemoroida; unutrašnji koji nisu ispali obično ne bole (NIDDK). Po vrsti bola može se naslutiti o čemu je riječ, ali to potvrđuje tek pregled:

• tup bol i nelagoda pri sjedenju, uz svrab i kvržicu: vanjski hemoroid;
• iznenadan, vrlo jak bol s tvrdom kvržicom: mogući ugrušak u vanjskom hemoroidu;
• oštar, jak bol pri stolici i pečenje koje nakon nje traje i više sati, uz svijetlocrvenu krv: tako NHS opisuje analnu pukotinu (fisuru), sitnu ranicu na rubu čmara. Obično prođe sama, a ljekaru se javite ako se pogoršava ili nema poboljšanja nakon 7 dana kućne njege;
• stalan bol u čmaru uz krv i žućkastu sluz: NHS ga navodi uz analnu fistulu, koja traži ljekara.

Jak bol u čmaru uz krvarenje, posebno s bolom u stomaku, prolivom ili temperaturom, razlog je da pomoć potražite odmah (NIDDK).

Svrab anusa: da li je uvijek od hemoroida?

Svrab anusa (čmara), koji mnogi traže i kao „svrbež anusa“, čest je simptom hemoroida, ali ima i druge uzroke, pa sam svrab ne znači da imate hemoroide. NHS navodi na šta mogu upućivati prateći znakovi:

Šta NHS savjetuje kod svraba:

Apotekar može preporučiti kremu ili mast protiv svraba. Kreme s kortikosteroidom NHS dopušta najduže sedmicu dana, jer duža upotreba nadražuje kožu. Ljekaru se javite ako svrab ne prolazi ili se vraća, ako imate bol, krv u stolici, krvarenje ili curenje iz čmara, promjenu u pražnjenju crijeva, svrab i drugdje po tijelu ili neobičnu promjenu oko čmara. Ozbiljan uzrok je rijedak, ali svrab rijetko može biti znak šećerne bolesti ili raka anusa, pa ga treba pregledati.

Svrab i peckanje koji idu uz hemoroide i kako njegovati nadraženu kožu obrađujemo u tekstu Mast za hemoroide.

Koliko traju hemoroidi?

Hemoroidi se često smire sami nakon nekoliko dana, navodi NHS. Tačan broj dana zavisi od vrste:

Praktična granica je sedmica dana: ako nakon sedmicu dana kućne njege nema poboljšanja, NIDDK savjetuje ljekara. Izvori koje smo otvorili ne daju broj dana ili sedmica za hemoroide 2., 3. i 4. stepena, pa ga ne navodimo ni mi. Ako se hemoroidi stalno vraćaju, i to je razlog za pregled (NHS).

Šta pomaže kod kuće dok tegobe traju

Kod kuće pomaže sve što omekšava stolicu i smanjuje pritisak i trenje: vlakna, tečnost, topla kupka i strpljenje na toaletu. NHS savjetuje:

Protiv bola NHS spominje paracetamol; koji je lijek za vas i u kojoj dozi, pitajte apotekara. On može savjetovati i kremu protiv bola, svraba i otoka te sredstvo protiv zatvora. Kreme, masti i čepići bez recepta koriste se oko sedmicu dana; ako ne pomognu ili se pojavi suha koža ili osip, javite se ljekaru (NIDDK).

Više o svakoj mjeri pišemo posebno:

• koliko vlakana i vode i kako izgleda jelovnik: Ishrana kod hemoroida;
• temperatura vode i trajanje: Sjedeća kupka za hemoroide;
• ako je uzrok tvrda stolica: Prirodni lijek za zatvor kod odraslih;
• krema ili mast, kako je izabrati i nanositi: Mast za hemoroide.

Nijedan izvor koji smo otvorili ne navodi čaj ili biljni preparat koji uklanja hemoroide, pa ga ovdje ne preporučujemo.

Kako ljekar utvrđuje da su to hemoroidi

Ljekar hemoroide najčešće utvrđuje razgovorom i kratkim pregledom čmara, navodi NIDDK. Pregled obično izgleda ovako:

1. Razgovor: koje tegobe imate, šta jedete, kakva vam je stolica, koristite li laksative i od čega se još liječite.
2. Pregled kože oko čmara: ljekar traži kvržice i otoke, ispale hemoroide, vanjski hemoroid s ugruškom, curenje stolice ili sluzi, nadraženu kožu, kožne privjeske i analne pukotine.
3. Pregled prstom (digitorektalni pregled): provjerava napetost mišića čmara, osjetljivost, krv, unutrašnje hemoroide i kvržice.
4. Anoskopija ili rektoskopija, ako treba: kratka cjevčica kojom se vidi sluznica analnog kanala i završnog crijeva. Većini pacijenata za to nije potrebna anestezija.

Unutrašnji hemoroidi ponekad se nađu i slučajno, na kolonoskopiji rađenoj iz drugog razloga. Pregled je kratak i ljekarima svakodnevan, pa ga ne odgađajte iz stida.

Šta ljekar može uraditi kad kućne mjere ne pomažu

Kad hemoroidi ne prolaze ili se vraćaju, ljekar može propisati jače lijekove ili vas uputiti na zahvat (NHS). Zahvati bez operacije rade se dok ste budni, uz lokalnu anesteziju, i obično idete kući isti dan:

• podvezivanje gumicom: oko baze hemoroida stavi se gumica koja mu prekida dotok krvi, pa hemoroid otpadne, najčešće u roku od sedmicu dana (NIDDK);
• skleroterapija: u hemoroid se ubrizga rastvor, a ožiljak koji nastane smanji ga;
• infracrvena koagulacija i elektrokoagulacija: toplota ili struja stvaraju ožiljak koji smanji hemoroid.

Uputstvo iz Sjeverne Cumbrije navodi da je podvezivanje uobičajen izbor za 2. i 3. stepen, da tegobe riješi u otprilike 8 od 10 slučajeva i da se hemoroidi vrate kod otprilike 2 od 10 ljudi, rjeđe ako izbjegavate zatvor i naprezanje.

Operacija (hemoroidektomija, zahvat staplerom ili podvezivanje arterija hemoroida) dolazi u obzir za 4. stepen te za 2. i 3. stepen kojima drugo nije pomoglo. Obično se radi u opštoj anesteziji, a kući se ide isti ili sljedeći dan (NHS). Koji je zahvat za vas, odlučuje hirurg nakon pregleda.

Kada ljekaru zbog hemoroida

Ljekaru se javite ako (NIDDK, NHS, NHS, krvarenje iz čmara):

• krvarite iz čmara, posebno prvi put;
• tegobe se pogoršavaju ili nema poboljšanja nakon sedmicu dana kućne njege;
• hemoroidi se stalno vraćaju;
• primijetite neobičnu promjenu oko čmara;
• krv u stolici viđate 3 sedmice, ili je stolica 3 sedmice mekša, tanja ili drugačija nego inače;
• imate jači bol oko čmara, bol ili kvržicu u stomaku;
• mršavite bez razloga ili ste umorniji nego inače.

Istog dana javite se ljekaru ako krvarite bez bola, ako je stolica crna ili tamnocrvena, ako imate krvavi proliv, visoku temperaturu ili drhtavicu uz opšte loše stanje, ili ako iz hemoroida curi gnoj.

Prvi korak je porodični ljekar, koji po potrebi upućuje gastroenterologu, hirurgu ili proktologu.

Kada odmah zvati hitnu pomoć (124)

Odmah nazovite hitnu pomoć (124) ili idite u urgentni centar ako (NHS, MedlinePlus):

• krvarenje ne prestaje;
• krvi je mnogo: voda u šolji postane crvena ili izlaze veliki ugrušci;
• imate jak bol u čmaru;
• krvarite i pritom vam se vrti ili vam je na nesvijest.

Ne vozite sami: neka vas neko odveze ili pozovite hitnu pomoć. Ponesite spisak lijekova koje uzimate.

Ukratko

Tekst je informativan i ne zamjenjuje savjet ljekara ili farmaceuta. Proizvodi u ponudi su dodaci prehrani i kozmetički preparati, ne lijekovi.